قرار جلب به دادرسی چیست و بعد از آن چه میشود؟

اگر برای شما قرار جلب به دادرسی صادر شده، این تصمیم به معنی محکومیت قطعی نیست؛ اما نشان می دهد پرونده وارد مرحله مهمی شده است. بررسی دقیق ادله، عنوان اتهام و نحوه دفاع در دادگاه می تواند در نتیجه پرونده تاثیر جدی داشته باشد. برای بررسی وضعیت پرونده و دریافت مشاوره تخصصی از وکیل کیفری با دفتر وکیل مسعود زمانی تماس بگیرید.

قرار جلب به دادرسی چیست و بعد از آن چه میشود؟

قرار جلب به دادرسی یکی از تصمیم های مهم بازپرس در مرحله تحقیقات مقدماتی پرونده کیفری است. زمانی که بازپرس پس از بررسی ادله و انجام تحقیقات به این نتیجه برسد که عمل انتسابی جرم است و دلایل کافی برای انتساب آن به متهم وجود دارد، قرار جلب به دادرسی صادر می کند.

مبنای این تصمیم ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری است. بنابراین صدور این قرار به معنای اثبات قطعی مجرمیت متهم نیست؛ بلکه به این معناست که پرونده از نظر دادسرا برای ادامه رسیدگی در دادگاه کیفری، دلایل کافی دارد.

بعد از صدور قرار جلب به دادرسی، پرونده نزد دادستان ارسال می شود. اگر دادستان با نظر بازپرس موافق باشد، مطابق ماده 268 قانون آیین دادرسی کیفری، کیفرخواست صادر می شود و پرونده برای رسیدگی به دادگاه صالح ارسال خواهد شد.

دادگاه در این مرحله مستقلا ادله، دفاعیات متهم، اظهارات شاکی، گزارش های ضابطان و سایر مدارک پرونده را بررسی می کند و ممکن است در نهایت حکم محکومیت یا برائت صادر کند.

بنابراین مسیر معمول پرونده به این شکل است:

مراحل پرونده بعد از تحقیقات مقدماتی

• مرحله ۱: انجام تحقیقات مقدماتی
• بازپرس اظهارات شاکی و متهم، مدارک، گزارش ضابطان، نظریه کارشناسی و سایر ادله را بررسی می کند.
• مرحله ۲: صدور قرار جلب به دادرسی
• اگر بازپرس وقوع جرم و وجود دلایل کافی برای انتساب آن به متهم را احراز کند، قرار جلب به دادرسی صادر می شود. (شما در این مرحله هستید)
• مرحله ۳: بررسی قرار توسط دادستان
• قرار صادرشده برای دادستان ارسال می شود و دادستان درباره آن اظهار نظر می کند.
• مرحله ۴: صدور کیفرخواست
• در صورت موافقت دادستان با قرار جلب به دادرسی، کیفرخواست صادر می شود.
• مرحله ۵: ارسال پرونده به دادگاه صالح
• پس از صدور کیفرخواست، پرونده برای رسیدگی به دادگاه صالح ارسال می شود.
• مرحله ۶: رسیدگی در دادگاه
• دادگاه اتهام، ادله، دفاعیات متهم و سایر محتویات پرونده را بررسی می کند و در صورت نیاز تحقیقات و اقدامات لازم را انجام می دهد.
• مرحله ۷: صدور حکم
• در پایان رسیدگی، دادگاه حسب مورد حکم محکومیت یا برائت صادر می کند. حکم صادرشده نیز ممکن است طبق قانون قابل اعتراض و تجدیدنظرخواهی باشد.

از دید وکیل کیفری، مهم ترین نکته این است که پس از صدور قرار جلب به دادرسی، دفاع متهم تمام نشده است. مرحله دادگاه فرصت مهمی برای بررسی اعتبار ادله، ایرادات شکلی و ماهوی و ارائه دفاع موثر است.

مرحله بعد از قرار جلب به دادرسی چیست؟

مرحله بعد از قرار جلب به دادرسی چیست؟

مرحله بعد از قرار جلب به دادرسی، در حالت معمول بررسی این تصمیم توسط دادستان و سپس صدور کیفرخواست است. بازپرس پس از پایان تحقیقات مقدماتی، اگر عقیده داشته باشد که عمل ارتکابی جرم است و ادله کافی برای انتساب جرم به متهم وجود دارد، قرار جلب به دادرسی صادر می کند. این قرار برای دادستان ارسال می شود و دادستان باید درباره آن اظهار نظر کند.

اگر دادستان با قرار جلب به دادرسی موافق باشد، کیفرخواست صادر می شود. کیفرخواست سندی است که در آن اتهام، مشخصات متهم، دلایل انتساب جرم و عنوان قانونی اتهام برای ارسال پرونده به دادگاه مطرح می شود. پس از صدور کیفرخواست، پرونده به دادگاه صالح ارسال می شود تا رسیدگی قضایی آغاز شود.

در این مرحله متهم همچنان مجرم شناخته نشده است. اصل برائت تا زمانی که جرم در دادگاه صالح اثبات و حکم قطعی صادر نشده، پابرجاست. بنابراین صدور قرار جلب به دادرسی یا حتی صدور کیفرخواست، به تنهایی به معنای محکومیت متهم نیست.

برای مثال، اگر شخصی به اتهام کلاهبرداری تحت تعقیب قرار گیرد و بازپرس پس از بررسی قرارداد، رسیدهای بانکی، پیام ها و اظهارات طرفین قرار جلب به دادرسی صادر کند، در صورت موافقت دادستان کیفرخواست صادر و پرونده به دادگاه کیفری ارسال می شود. در دادگاه، متهم می تواند نسبت به ارکان جرم، سوءنیت، اعتبار ادله و سایر موضوعات دفاع کند و قاضی پس از رسیدگی تصمیم نهایی را اتخاذ خواهد کرد.

قرار جلب به دادرسی قطعی است یعنی چه؟

قرار جلب به دادرسی قطعی است یعنی چه؟

وقتی درباره قرار جلب به دادرسی گفته می شود «قطعی است»، نباید این عبارت را با «قطعی شدن حکم محکومیت» اشتباه گرفت. قرار جلب به دادرسی تصمیمی در مرحله تحقیقات مقدماتی است و به معنای آن نیست که دادگاه مجرمیت متهم را قطعی دانسته است.

از نظر آیین دادرسی کیفری، قرار جلب به دادرسی در فهرست قرارهای قابل اعتراض موضوع ماده 270 قانون آیین دادرسی کیفری برای متهم به صورت مستقل پیش بینی نشده است.

ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی کیفری، برخی از قرارهای صادرشده توسط بازپرس را قابل اعتراض می داند. از جمله این قرارها می توان به قرار منع تعقیب، موقوفی تعقیب و قرار اناطه اشاره کرد. مهلت اعتراض برای اشخاص مقیم ایران ۱۰ روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور یک ماه از تاریخ ابلاغ قرار است. رسیدگی به اعتراض نیز در دادگاه صالح انجام می شود.

به همین دلیل، متهم نمی تواند مانند قرار منع تعقیب، صرفا با استناد به همان سازوکار قانونی، اعتراض عادی مستقلی نسبت به قرار جلب به دادرسی مطرح کند. البته این موضوع به معنای بسته شدن راه دفاع نیست.

پس از صدور این قرار و در صورت صدور کیفرخواست، پرونده به دادگاه می رود و متهم می تواند در مرحله رسیدگی، دفاعیات خود را مطرح کند. برای مثال ممکن است متهم ثابت کند عمل انجام شده اساسا جرم نبوده، عنصر قانونی یا مادی جرم وجود ندارد، سوءنیت لازم احراز نشده یا دلایل ارائه شده برای انتساب جرم کافی نیست.

بنابراین اگر در پرونده ای قرار جلب به دادرسی صادر شده است، نباید آن را معادل «محکومیت قطعی» دانست. تصمیم نهایی درباره مجرمیت یا برائت متهم با دادگاه است. از دید وکیل نیز در این مرحله باید به جای تمرکز صرف بر عنوان «قطعی بودن قرار»، پرونده و ادله ای که مبنای صدور آن قرار قرار گرفته است به صورت دقیق بررسی شود.

تفاوت قرار جلب به دادرسی و قرار منع تعقیب

تفاوت قرار جلب به دادرسی و قرار منع تعقیب

قرار جلب به دادرسی و قرار منع تعقیب دو تصمیم کاملا متفاوت در مرحله تحقیقات مقدماتی هستند و نتیجه آنها برای ادامه پرونده نیز متفاوت است. مطابق ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری، اگر بازپرس عقیده داشته باشد عمل ارتکابی جرم است و ادله کافی برای انتساب آن به متهم وجود دارد، قرار جلب به دادرسی صادر می کند. در مقابل، اگر عمل ارتکابی جرم نباشد یا ادله کافی برای انتساب جرم به متهم وجود نداشته باشد، قرار منع تعقیب صادر می شود.

برای مثال، اگر شخصی به اتهام خیانت در امانت شکایت کند اما پس از تحقیقات مشخص شود رفتار متهم با ارکان قانونی این جرم مطابقت ندارد، ممکن است قرار منع تعقیب صادر شود. اما اگر مدارک و تحقیقات نشان دهد که رفتار مورد شکایت واجد وصف کیفری است و دلایل کافی برای انتساب آن به متهم وجود دارد، قرار جلب به دادرسی صادر خواهد شد.

تفاوت مهم دیگر، قابلیت اعتراض است. قرار منع تعقیب طبق ماده 270 قانون آیین دادرسی کیفری از قرارهایی است که شاکی می تواند نسبت به آن اعتراض کند و مهلت اعتراض برای اشخاص مقیم ایران و خارج از کشور متفاوت است.

در نتیجه، قرار منع تعقیب به معنای ادامه ندادن تعقیب کیفری در آن وضعیت است، در حالی که قرار جلب به دادرسی نشان می دهد دادسرا پرونده را برای رسیدگی قضایی در دادگاه آماده می داند. با این حال هیچ کدام به تنهایی حکم نهایی دادگاه محسوب نمی شوند.

نمونه اعتراض به قرار جلب به دادرسی

از نظر حقوقی باید بین «اعتراض به قرار جلب به دادرسی» و «ارائه دفاع در برابر اتهام» تفاوت گذاشت. قرار جلب به دادرسی در ماده 270 قانون آیین دادرسی کیفری در شمار قرارهای قابل اعتراض توسط متهم قرار نگرفته است؛ بنابراین نمی توان بدون توجه به مقررات، یک اعتراض عادی مشابه اعتراض به قرار منع تعقیب را برای آن در نظر گرفت.

اگر قرار جلب به دادرسی صادر شده و پرونده پس از کیفرخواست به دادگاه ارسال شده باشد، مسیر اصلی دفاع، ارائه لایحه دفاعیه و دفاع در جلسه رسیدگی است. برای مثال، اگر مبنای قرار جلب به دادرسی شهادت دو نفر باشد، وکیل می تواند در دادگاه نسبت به شرایط قانونی شهادت، تعارض اظهارات شهود با سایر مدارک، نحوه تحصیل دلیل و ارتباط شهادت با موضوع اتهام ایراد وارد کند.

نمونه متن دفاع می تواند چنین باشد:

«ریاست محترم شعبه ... دادگاه کیفری

با سلام؛ در خصوص اتهام انتسابی به اینجانب، با توجه به اینکه دلایل مندرج در پرونده برای احراز عناصر قانونی، مادی و معنوی جرم کافی نیست، صدور قرار جلب به دادرسی به معنای احراز قطعی بزهکاری نبوده و تقاضا دارم ادله پرونده به صورت مستقل مورد بررسی قرار گیرد. همچنین با توجه به ایرادات وارد بر ... و عدم کفایت دلیل برای انتساب رفتار مجرمانه، صدور حکم شایسته قانونی و برائت مورد تقاضاست.»

البته متن دفاع باید بر اساس عنوان اتهام و مدارک واقعی پرونده تنظیم شود و استفاده از یک نمونه عمومی بدون بررسی پرونده می تواند دفاع را ضعیف کند.

فرق قرار جلب به دادرسی با کیفرخواست چیست؟

فرق قرار جلب به دادرسی با کیفرخواست چیست؟

قرار جلب به دادرسی و کیفر خواست دو مرحله متفاوت از فرآیند کیفری هستند و نباید این دو اصطلاح به جای یکدیگر استفاده شوند. قرار جلب به دادرسی تصمیمی است که بازپرس پس از پایان تحقیقات مقدماتی و احراز شرایط قانونی برای ادامه تعقیب اتخاذ می کند. این قرار در واقع اعلام نظر بازپرس درباره وجود جرم و کافی بودن دلایل انتساب آن به متهم است.

اما کیفرخواست پس از طی مرحله قانونی بعدی و موافقت دادستان با قرار جلب به دادرسی صادر می شود. مطابق ماده 268 قانون آیین دادرسی کیفری، دادستان پس از موافقت با قرار جلب به دادرسی، کیفرخواست صادر می کند و پرونده را به دادگاه صالح می فرستد.

برای مثال، فرض کنید فردی به اتهام جعل سند تحت تعقیب قرار گرفته است. بازپرس پس از بررسی سند، نظریه کارشناسی و سایر دلایل، اعتقاد پیدا می کند که رفتار مجرمانه رخ داده و انتساب آن به متهم نیز با دلایل پرونده اثبات پذیر است؛ بنابراین قرار جلب به دادرسی صادر می کند. اگر دادستان با این نظر موافق باشد، کیفرخواست صادر می شود و پرونده برای محاکمه به دادگاه ارسال خواهد شد.

پس به زبان ساده، قرار جلب به دادرسی نظر بازپرس درباره وجود شرایط ادامه تعقیب و ارجاع پرونده به محاکمه است؛ کیفرخواست سندی است که پس از موافقت دادستان، اتهام را برای رسیدگی دادگاه مطرح می کند.

در نتیجه این دو مرحله را نباید یکی دانست: جلب به دادرسی قبل از کیفرخواست قرار می گیرد و کیفرخواست مسیر ورود پرونده به مرحله رسیدگی دادگاه را فراهم می کند.